Artykuły
Barok, znacznie nazwy nowej epoki
Następny, po renesansie pojawił się styl w architekturze nowożytnej. Nazwano go barokiem. Wyodrębniony został w latach późniejszych, ponieważ twórcy żyjący w tym okresie uważali się raczej za kontynuatorów renesansu. Kierunek został ukształtowany w Rzymie z odmiany późnego renesansu nazywanej stylem dekoracyjnym (tzw. barok rzymski). Umowny czas trwania baroku to okres od połowy szesnastego do połowy osiemnastego wieku.Styl barokowy w przeróżnych miejscach wygląda różnie. Barok w krajach, gdzie zwyciężyła kontrreformacja, postrzegany był jako wyraz triumfu katolicyzmu. Inaczej kształtowane są dzieła w krajach protestanckich, gdzie, przynajmniej na początku okresu, było negowane wszystko co rzymskie. Ale zawsze był to radosny styl. W państwach katolickich radość ta wyrażana była obfitością nagromadzonych form materialnych, a w protestanckich przez zwrócenie się ku wnętrzu, wyciszenie oraz intymność życia. Mentalności północy bardziej odpowiadały spokojne, palladiańskie formy. Barok doczekał się kilku sprzecznych opinii. W dziewiętnastym wieku historycy niemieccy oraz angielscy określi go mianem zepsutego renesansu. Równocześnie nie brakuje zwolenników tej epoki, którzy uznawali powstałe w tym okresie dzieła za najpiękniejsze. Do rehabilitacji baroku jako pierwsi przyczynili się historycy sztuki, którzy żyli na przełomie XIX oraz XX wieku: Cornelius Gurlitt oraz Heinrich Wölfflin.
Barok może wśród nas, ale nie musi budzić zachwytu. Jest to styl, który pozostaje w ścisłej zależności z mentalnością swoich czasów.
Zmiany w architekturze jakie nastąpiły na przełomie szesnastego i osiemnastego wieku rozwijały w kierunku powstania stylu, który charakteryzował się monumentalizmem oraz dynamiką, kontrastem zestawień form pogłębionym efektami światłocienia czy bogatą ornamentyką. Kierunek ten, tak samo jak cała epoka, nazwano barokiem. Historia tego słowa nie jest do końca znana. W osiemnastym wieku termin ten oznaczał oryginalność, nieregularność oraz fantazyjność form, która pojawiła się w sztuce.
Nazwa ta często jest wywodzona z portugalskiego terminu barucca albo z włoskiego barocco, który określa nieregularną perłę.
Barok określany jest również jako okres rozwoju nauk, nie tylko humanistycznych, ale także ścisłych. W tym czasie żyli: Galileusz,Pascal, Newton, Gottfried Wilhelm Leibniz czy Kartezjusz. Przeobrażenia dotyczą także struktur społecznych, a zwłaszcza klasy mieszczańskiej, która bogaci się oraz umacnia swoją pozycję. W wielu państwach widoczne były tendencje władców do tworzenia monarchii absolutnych. Najskuteczniejsza w tej kwestii okazała się Francja. Zarysowany w okresie reformacji podział Europy nie dla wszystkich państw okazał się trwały. Przy katolicyzmie pozostały Włochy, Hiszpania, Portugalia a także nasz kraj. Protestantyzm ugruntował się w Skandynawii czy północnych Niderlandach. Od władzy papieskiej uwolniła się Anglia. Pozostałe państwa Europy przeżywały okres wojen religijnych, w wyniku których powstała katolicka Francja a w Niemczech umacniał się podział na protestancką północ oraz katolickie południe. Kościół katolicki po reformach zapoczątkowanych na soborze trydenckim odradza się oraz stopniowo wyrasta na potęgę. Powstał wówczas zakon jezuicki, którego obecność oraz działalność w wielu krajach Europy i w Ameryce przyczynił się do upowszechnienia baroku.